Sturen op omzet en ROAS voelt veilig. Het zijn bekende metrics, makkelijk te vergelijken en ogenschijnlijk rationeel. Maar veiligheid en winstgevendheid zijn niet hetzelfde. Want op het moment dat je ‘vraag afvangen’ volledig hebt uitgespeeld, wordt groei duurder.
ROAS is misschien wel de meest geruststellende metric in marketing. Eén getal dat belooft orde te scheppen in complexiteit. Stop je er één euro in, dan krijg je er vier terug. Helder. Meetbaar. Controleerbaar. Voor veel budgethouders voelt sturen op ROAS daarom als goed bestuur. Het suggereert grip, discipline en financiële rationaliteit. Marketing lijkt voorspelbaar gemaakt en zolang de ROAS “goed” is, lijkt er weinig reden tot zorg. Maar juist daar gaat het mis.
ROAS beantwoordt één specifieke vraag: wat levert deze euro advertentiebudget direct op aan omzet?
Wat ROAS níét laat zien, is minstens zo belangrijk.
Toch wordt ROAS in veel organisaties gebruikt als primaire stuurvariabele. Alsof marketing een geïsoleerde geldmachine is, losgekoppeld van pricing, operatie en cashflow. Dat maakt ROAS geen verkeerde metric, maar wel een gevaarlijke hoofdmetric.
De focus op omzet en ROAS is veelvoorkomend gedrag. Deze cijfers geven houvast, voorspelbaarheid en interne rust. Ze zijn bovendien eenvoudig te verdedigen richting aandeelhouders of management: “De kosten blijven binnen de norm, de opbrengst groeit.”
Het probleem? Deze metrics zeggen niets over kwaliteit van groei. Omzet kan stijgen terwijl marge daalt. Een hoge ROAS kan samengaan met klanten die nooit terugkomen. En efficiency kan uitstekend zijn, terwijl schaalbaarheid ontbreekt. Zo zagen we bijvoorbeeld bij een webshop eens dat het best presterende product in termen van ROAS ook het product was dat een groot aandeel had in de retouren. Wat niet alleen funest is voor je marge maar ook een negatief effect heeft op herhaalaankopen. Dat zie je niet als je blind staart op ROAS.
Korte termijn metrics worden vaak beloond. Bonussen, targets en kwartaalrapportages sturen allemaal richting snel resultaat. Daardoor ontstaat een systeem dat rationeel lijkt, maar structureel suboptimaal is. Daarbij komt dat korte termijn metrics een gevoel van comfort geven. Je kunt in elk geval ergens autonoom op sturen. Sturen op de juiste metrics vraagt vaak meer samenwerking met andere teams.
Het paradoxale effect van ROAS-sturing is dat hoe beter je erin wordt, hoe groter het risico dat je groei afvlakt. Waarom? Omdat ROAS vaak optimaliseert voor directe opbrengst, niet voor totale klantwaarde. In veel organisaties wordt ROAS namelijk berekend op basis van de eerste transactie: wat levert deze advertentie direct op aan omzet? Dat lijkt logisch, maar het laat een groot deel van de werkelijkheid buiten beeld.
Wanneer je alleen stuurt op ROAS van de initiële conversie, ga je automatisch investeren in wat direct rendeert. In bestaande doelgroepen. In bewezen boodschappen. In de onderkant van de funnel waar de koopintentie al aanwezig is.
Zo verschuift ROAS langzaam van een nuttig meetinstrument naar een onbedoeld rempedaal.
Dat betekent niet dat ROAS per definitie verkeerd is. Integendeel. Wanneer je ROAS koppelt aan customer lifetime value en herhaalaankopen meeneemt in je analyse, kan het juist betere strategische keuzes mogelijk maken. Maar zolang ROAS vooral de eerste verkoop meet, optimaliseer je op korte termijn efficiëntie en niet op de totale waarde die een klant kan vertegenwoordigen.
Voor directies en CFO’s zit het risico niet in een slechte ROAS, maar in een te goede ROAS waar niemand vragen bij stelt. Want zolang marketing wordt aangestuurd op ROAS, blijft het gesprek oppervlakkig. Het gaat over kosten en opbrengst, niet over structuur, duurzaamheid of strategische hefboomwerking.
Alles wat niet in dieperliggende termen wordt besproken, wordt uiteindelijk gereduceerd tot kostenpost. Op het moment dat de markt tegenzit of marges onder druk komen, is marketing dan het eerste wat wordt teruggeschroefd, ondanks een “gezonde” ROAS.
Niet omdat het niet werkt, maar omdat niemand kan uitleggen wat het écht bijdraagt.
Sturen voorbij ROAS betekent niet dat je ROAS loslaat. Het betekent dat je het in context plaatst. ROAS is een symptoom, en hoewel het een stuurwiel kan zijn, blijkt het een ineffectief stuurwiel als je kijkt naar lange termijn en business impact in herhaal-business.
De relevante vragen liggen elders:
Dat vraagt om besluitvorming die marketing niet als kanaal ziet, maar als onderdeel van het businessmodel. En om leiderschap dat accepteert dat echte grip soms begint met tijdelijk ongemak.
Als omzet en ROAS morgen exact hetzelfde blijven maar je winst structureel onder druk staat, zou je dan weten waar je moet ingrijpen? Als dat antwoord niet direct helder is, dan is het probleem niet dat je te weinig meet, maar dat je te veilig stuurt.